Thanh Liêm (Hà Nam): Xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2017

Tóm tắt – Theo kết quả điều tra, khảo sát, tính đến ngày 31/12/2017, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam có diện tích tự nhiên là 16.491,4ha. Trong đó, diện tích đất nông nghiệp là 9.011,0 ha (chiếm 54,64% diện tích tự nhiên), đất phi nông nghiệp (5930,7 ha), đất chưa sử dụng (1549,7 ha).

Nhóm đất nông nghiệp, được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau: Đất sản xuất nông nghiệp (7235,2ha), đất lâm nghiệp (7235,2 ha), đất nuôi trồng thủy sản (621,5 ha) và đất nông nghiệp khác (621,5ha). Nghiên cứu này đã xây dựng sơ đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Thanh Liêm năm 2017 tỷ lệ: 1/25.000, làm cơ sở cho việc phân tích hiệu quả sử dụng đất của huyện Thanh Liêm.

I. Đặt vấn đề

Huyện Thanh Liêm tỉnh Hà Nam, có diện tích tự nhiên 16.491,40 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 9.010,97 ha, chiếm 54,64% diện tích đất tự nhiên của huyện. Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp của Thanh Liêm đã có nhiều chuyển biến tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn và áp dụng các hệ thống sản xuất đa dạng. Bên cạnh những thành tựu đó, Thanh Liêm còn bộc lộ một số vấn đề bất cập về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Để góp phần khắc phục tình trạng trên bài viết nêu kết quả nghiên cứu xây dựng sơ đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Thanh Liêm năm 2017 tỷ lệ: 1/25.000, làm cơ sở cho việc phân tích hiệu quả sử dụng đất của huyện Thanh Liêm.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan, phòng tài nguyên và môi trường, phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn, phòng thống kê, phòng kế hoạch-tài chính huyện Thanh Liêm, sở, ban, ngành trong tỉnh Hà Nam. Số liệu sơ cấp được thu thập bằng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn, phương pháp đánh giá nông thôn có người dân tham gia.

Phương pháp xây dựng bản đồ: Bản đồ hiện trạng sử dụng đất theo các LUT và bản đồ đề xuất xây dựng trên nền bản đồ hiện trạng sử dụng đất của huyện tỷ lệ 1/25.000.
Ứng dụng phần mềm MicroStation SE trong số hóa và biên tập bản đồ.

III. Kết quả nghiên cứu

Theo số liệu thống kê đất đai đến ngày 31/12/2017, huyện Thanh Liêm có diện tích tự nhiên là 16.491,4ha. Trong đó, diện tích đất nông nghiệp là 9.011,0 ha (chiếm 54,64% diện tích tự nhiên), được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau (Bảng .1)

Bảng 1. Hiện trạng sử dụng đất huyện Thanh Liêm năm 2017. (Nguồn: Tổng hợp từ số liệu thống kê, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Liêm).

Đã xây dựng được biểu đồ các nhóm đất chính ở huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, (theo tỷ lệ %).

Trong nhóm đất nông nghiệp, diện tích đất sản xuất nông nghiệp 7235,2 ha (chiếm 43,87% tổng diện tích đất tự nhiên), đất lâm nghiệp 1068,2 ha (chiếm 6,48% tổng diện tích đất tự nhiên), đất nuôi trồng thủy sản 621,5 ha (chiếm 3,77% tổng diện tích đất tự nhiên), đất nông nghiệp khác 86,1 ha (chiếm 0,52% tổng diện tích đất tự nhiên).

Diện tích đất trồng cây hàng năm là 6984,0ha, chiếm 42,35% tổng diện tích đất tự nhiên. Trong đó, đất trồng lúa có diện tích là 6393,6ha, chiếm 38,77% tổng diện tích đất tự nhiên và 88,37% diện tích đất sản xuất nông nghiệp phân được phân bố tập trung ở các xã Thanh Hải, Thanh Hương, Liêm Sơn, Thanh Hà, Liêm Cần, Liêm Túc…

Đất trồng cây hàng năm khác (ngoài lúa) có diện tích là 590,4ha (chiếm 3,58% tổng diện tích đất tự nhiên), với các loại cây trồng chính như cà chua, đỗ, dưa chuột… Đất trồng cây hàng năm này được phân bố chủ yếu ở các xã Thanh Thủy, Thanh Tân, Liêm Sơn, Thanh Hải, Thanh Nghị…

Đất trồng cây lâu năm có diện tích 251,2ha (chiếm 1,52% tổng diện tích đất tự nhiên), được phân bố chủ yếu ở các xã Thanh Hà, Thanh Thủy, Thanh Nghị…;

Đất rừng phòng hộ có diện tích là 757,6ha (chiếm 4,59% tổng diện tích đất tự nhiên), phân bố ở quanh thị trấn Kiện Khê và các xã Thanh Bình, Thanh Lưu, Thanh Tân, Thanh Hương, Thanh Hải, Thanh Nghị.

Đất rừng sản xuất có diện tích 310,6ha (chiếm 1,88% tổng diện tích đất tự nhiên), phân bố ở quanh thị trấn Kiện Khê và các xã Liêm Cần, Thanh Bình, Thanh Thủy, Thanh Tân, Liêm Sơn, Thanh Tâm, Thanh Hải, Thanh Nghị.

Đất nuôi trồng thủy sản có diện tích 621,5ha (chiếm 3,77% tổng diện tích đất tự nhiên), tập trung nhiều ở các xã Thanh Phong, Thanh Hương, Thanh Hải…

Đất nông nghiệp khác có diện tích là 86,1ha (chiếm 0,52% tổng diện tích đất tự nhiên), tập trung chủ yếu ở các xã Thanh Tân, Thanh Thủy, Thanh Tâm,…

Sơ đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Thanh Liêm năm 2017, tỷ lệ: 1/25.000.

Kết luận

Toàn huyện Thanh Liêm có 6 loại hình sử dụng đất (với 15 kiểu sử dụng đất) bao gồm: (i) LUT 2 lúa; (ii) LUT 2 lúa – 1 màu; (iii) LUT 1 lúa – 2 màu; (iv) LUT chuyên rau, màu; (v) LUT lúa – cá; LUT nuôi trồng thủy sản.

Bản đồ sử dụng đất ở huyện Thanh Liêm tỷ lệ 1/25000 được xây dựng, có thể được sử dụng để bố trí lại không gian canh tác cây trồng, nuôi trồng thủy sản và các mục đích khác một cách phù hợp.

Tài liệu tham khảo

1) Đỗ Đình Sâm, Nguyễn Ngọc Bình (2000). Đánh giá tiềm năng sản xuất đất lâm nghiệp Việt Nam, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
2) Nguyễn Ích Tân (2000). Nghiên cứu và tiềm năng đất đai, nguồn nước và xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp nhằm khai thác có hiệu quả kinh tế cao một số vùng đất úng trũng đồng bằng sông Hồng. Luận văn tiến sĩ nông nghiệp, trường Đại học nông nghiệp I, Hà Nội.
3) UBND huyện Thanh Liêm (2010). Báo cáo quy hoạch sử dụng đất huyện Thanh Liêm giai đoạn 2010-2020.
4) UBND huyện Thanh Liêm (2017). Báo cáo tổng kết tình hình kinh tế xã hội huyện Thanh Liêm năm 2017
5) UBND huyện Thanh Liêm (2016a). Tình hình phát triển nông nghiệp qua một số năm.
6) UBND huyện Thanh Liêm (2016b). Số liệu thống kê đất đai năm 2016


Phạm Thị Lệ Quyên
– Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội