Thái Nguyên (Kỳ 2) – Chuyện ở mỏ Đuổm: HTX Chiến Công đang làm gì trên đất mỏ?

(BVR&MT) – Thái Nguyên là một trong số những địa phương được coi là vùng đất hội tụ tài nguyên mỏ của Việt Nam. Và khi nhắc đến Thái Nguyên thì dường như chẳng ai xa lạ gì với cái thương hiệu “Ông lớn” của HTX Công nghiệp và Vận tải Chiến Công (HTX Chiến Công). Thế nhưng…!

Thái Nguyên (Kỳ 1): Chuyện ở mỏ Đuổm: Những cái “bẫy” của doanh nghiệp để lại

Được cấp phép hơn 20 mỏ và cái kết…

Hiện nay, tình hình khai thác khoáng sản đang là vấn đề “nóng” vì ở nhiều địa phương thường xảy ra các hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, nhưng các biện pháp quản lý, ngăn chặn chưa thực sự hiệu quả. Không chỉ có thế, hiện trạng không đủ năng lực hoặc có nhiều yếu tố khách quan dẫn đến việc chủ đầu tư được cấp phép lâm vào cảnh khó khăn không thể khai thác hoặc hoạt động khai thác không có kết quả.

Về vấn đề này, tỉnh Thái Nguyên được xem là minh chứng rõ nhất vì nơi đây có tiềm năng khoáng sản với trữ lượng lớn, thế nhưng bức tranh khoáng sản ở tỉnh này dường như đang trở nên “nhem nhuốc” (!?).

Theo tìm hiểu được biết, trong số hàng trăm các giấy phép khai thác khoáng sản đã được cấp, thì HTX Chiến Công là một trong những đơn vị có được nhiều giấy phép đã có hiệu lực nhất.

Từ năm 2007 đến 2010, đã có ít nhất 22 giấy phép được cơ quan chức năng cấp cho HTX Chiến Công. Trong đó, tính đến thời điểm tháng 07/2017 thì có 09 cơ sở mỏ hết hạn khai thác, 18 cơ sở đã và đang khai thác và 09 mỏ chưa có hoạt động khai thác.

Sáng ngày 21/8, Phóng viên tòa soạn Bảo vệ Rừng và Môi trường đã có buổi làm việc trực tiếp với ông Đinh Huy Chiến – Chủ tịch Hội đồng Quản trị HTX Chiến Công về các vấn đề liên quan đến hoạt động khai thác mỏ và vai trò cũng như nghĩa vụ bảo vệ môi trường của đơn vị này.

Trả lời về hiện trạng của hơn 20 giấy phép khai thác mỏ đã được cấp, ông Chiến thừa nhận rằng hiện tại HTX Chiến Công còn đang để dang dở nhiều nơi chưa thực hiện được. Lý giải cho điều này, ông Chiến cho rằng một phần do các tác động khách quan từ các quy định, các cơ chế trong khai thác, sản xuất đối với khoáng sản trong thời gian qua. Một phần lý do nữa được vị Chủ tịch Hội đồng Quản trị biện chứng là thời gian vừa qua đơn vị này gặp một số khó khăn, khủng hoảng về kinh tế.

Một trong những hình ảnh được phóng viên ghi nhận vào đầu tháng 8/2017 về việc HTX Chiến Công “quên” hoàn nguyên hoàn thổ, thực hiện trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường (!?) – Ảnh Xuân Thời.

Từ hai yếu tố trên đã dẫn đến tình trạng, sau được cấp giấy phép khai thác một loạt các mỏ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, thì giờ đây HTX Chiến Công đã buộc phải làm các thủ tục xin dừng hoạt động khai thác vì không có khả năng.

Không những thế, thực tế cho thấy, một số địa điểm mặc dù đã khai thác xong hoặc ngừng khai thác nhưng đơn vị này “không” thực hiện được đầy đủ các quy định liên quan như hoàn nguyên hoàn thổ hoặc các công tác bảo vệ môi trường (!?)

Cũng trong buổi làm việc, ông Chiến đã buộc phải thừa nhận rằng trong thời gian tới đây, HTX Chiến Công cần phải có các hoạt động để khắc phục những tồn tại này.

HTX Chiến Công cần làm tròn nghĩa vụ nếu thực sự muốn tồn tại

Như ở kỳ 1 chúng tôi đã phản ánh, mỏ Đuổm trên địa bàn huyện Phú Lương được cấp phép cho HTX Chiến Công khai thác sử dụng đã hết hạn theo cấp phép và là một trong những minh chứng cho hệ lụy một tình trạng hậu khai thác khoáng sản và những cái “bẫy” do doanh nghiệp vô tình hoặc cố ý để lại.

Một trong những động thái tích cực được nhóm phóng viên ghi nhận là: sau kỳ 01 của loạt bài này được đăng tải, HTX Chiến Công đã đưa máy móc và công nhân quay lại mỏ Đuổm san lấp đất và thực hiện các công tác hoàn nguyên hoàn thổ môi trường tại khu vực được phản ánh.

Ảnh được chụp vào ngày 02/8/2017 tại mỏ Đuổm – Ảnh Xuân Thời.
Sau bài báo “Những cái “bẫy” của doanh nghiệp để lại được Bảo vệ Rừng & Môi trường đăng tải, HTX Chiến Công đã nhanh chóng “sửa sai” của mình – Ảnh Xuân Thời.

Cũng trong buổi làm việc với phóng viên, ông Chiến xác nhận rằng ngoài mỏ Đuổm, thì cũng còn một số địa điểm khác còn tồn đọng và sẽ được đơn vị này “khắc phục, sửa sai” trong thời gian tới.

Tìm hiểu được biết, đến thời điểm này HTX Chiến Công đã có khoảng 09 cơ sở hết hạn cấp phép (tính thời điểm cấp phép từ 2007 đến 2010). Như: mỏ Đuổm, mỏ Khuối Chạo, mỏ Lũng Đinh, mỏ Bó Toòng, mỏ Khuối Mèo, mỏ Khuôn Vạc, mỏ Xuân Hòa, mỏ Trúc Mai…

Một số mỏ đã được cấp phép nhưng chưa được đơn vị này khai thác là: mỏ Khau Âu, mỏ Văn Hào, thậm chí các mỏ như: Khuối Chạo, Lũng Đinh, Khuối Mèo, Khuôn Vạc, Đán Đen… được cho là đã hết hạn cấp phép nhưng chưa hề được khai khác.

Ở một động thái khác được biết, HTX Chiến Công đúng là đang trong thời điểm gặp khó khăn khủng hoảng. Thậm chí, tại mở Đuổm, một phần diện tích và tài nguyên khai thác được đã buộc phải dùng làm tài sản thế chấp nợ cho ngân hàng. Ngoài HTX Chiến Công, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cũng còn không ít những doanh nghiệp khác đang bị dư luận cho rằng rơi vào tình trạng này. Từ đó, họ không có năng lực, không còn năng lực hoặc không muốn tiếp tục đầu tư vào khai thác, sản xuất mặc dù đã được cấp phép khai thác. Đó chính là yếu tố cơ bản dẫn đến việc tài nguyên bị hoang phí, nền công nghiệp địa phương bị trì trệ…

Giống HTX Chiến Công, một số doanh nghiệp khác lâm vào cảnh khủng hoảng khiến họ không có năng lực, không còn năng lực hoặc không muốn tiếp tục đầu tư vào khai thác, sản xuất mặc dù đã được cấp phép khai thác (!?)- Ảnh Xuân Thời.

Tình trạng đang diễn ra với HTX Chiến Công cũng chính là một phần nhỏ thể hiện sự khuyết hụt cần hoàn chỉnh lại ở bức tranh khoáng sản đang tối dần đi ở Thái Nguyên. Việc đơn vị này nhanh chóng khắc phục cái sai của mình ở mỏ Đuổm sau khi Bảo vệ Rừng và Môi trường lên tiếng, có lẽ cũng là một điều đáng để ghi nhận. Thế nhưng, nếu thực sự muốn có thể tiếp tục tồn tại và phát triển trên vùng đất mỏ, thì HTX Chiến Công nói riêng và còn nhiều nữa những doanh nghiệp, những đơn vị khác trong tình trạng tương tự ở Thái Nguyên cần xem lại cách đối xử của chính mình với tài nguyên với môi trường – cái mỏ lợi nhuận đang làm giàu cho chính họ?

Bảo vệ Rừng & Môi trườngsẽ tiếp tục thực hiện tuyến đề tài về bức tranh khai thác khoáng sản và hậu khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên một cách chân thực nhất trên baovemoitruong.org.vn.

Thiên Thảo – Đức Long