Thâu đêm cùng tàu khai thác cát trái phép ở Hưng Yên (kỳ 1): Chuyện trước lúc 0 giờ

BVR&MT – Quyết định số 09/2017/QĐ-UBND ban hành quy định về hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đã có hiệu lực từ ngày 15/6/2017. Quyết định nêu rõ chỉ được phép khai thác cát sỏi từ 06 giờ đến 18 giờ hàng ngày (cấm khai thác vào ban đêm) và không được khai thác vào các tháng 6,7,8,9. Thế nhưng, nhiều tháng nay tình trạng khai thác cát giữa mùa mưa, khai thác vào ban đêm vẫn diễn ra như ban ngày trên sông Hồng và sông Luộc đoạn qua địa phận tỉnh Hưng Yên.

Video clip: Khai thác cát ở phường Hồng Châu, Thành phố Hưng Yên.

Nhóm phóng viên www.baovemoitruong.org.vnđiện tử đã dành nhiều thời gian tìm hiểu về những hoạt động trái phép, lợi dụng dự án nạo vét, thông luồng, và chính quyền buông lỏng quản lý gây thất thoát tài nguyên quốc gia, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống dân cư và hệ sinh thái…(!?)

Với “cát tặc”… “đêm là ngày”

Theo tìm hiểu của phóng viên, từ đầu tháng 8 đến ngày 22/9/2017 tình trạng khai thác cát trên sông Hồng và sông Luộc đoạn qua địa phận tỉnh Hưng Yên vẫn diễn ra rầm rộ cả ngày lẫn đêm, làm sạt lở một diện tích lớn bờ sông, khiến người dân ven bờ vô cùng bức xúc.

Tàu khai thác cát trên sông Hồng thuộc địa phận phường Hồng Châu, TP. Hưng Yên.

Từ những ngày đầu tháng 8/2017, sau khi nhận được thông tin phản ánh của người dân về việc khai thác cát trái phép, chúng tôi đã nhiều ngày đêm có mặt tại khu vực cầu Yên Lệnh, cây cầu bắc qua sông Hồng nối liền hai tỉnh Hưng Yên và Hà Nam. Đứng trên cầu, phóng tầm mắt về phía thượng nguồn rồi xuống hạ nguồn, rất nhiều điểm tập kết cát gần chân cầu, phía xa xa lấp lánh những ánh đèn của tàu khai thác cát vào ban đêm.

Mỗi ngày có hàng trăm lượt tàu chở cát đi trên khúc sông này, tàu nào cũng chất đầy cát cao ngút. Được biết, những chiếc tàu này sau khi hút đầy cát sẽ di chuyển về bãi tập kết tại khu vực ở Duy Tiên, Hà Nam, và các bãi ven sông thuộc địa bàn tỉnh Hưng Yên. Tại đây, cát sẽ được bơm lên bãi tập kết, trước khi chuyển lên những chiếc xe tải đưa đi tiêu thụ.

“Nóng” nhất những ngày giữa tháng 9/2017 là khu vực sông Hồng đoạn qua phường Hồng Châu, TP. Hưng Yên, theo phản ánh của người dân thì gần tháng nay, có từ 3 -5 chiếc tàu hút cát tiến sát vào bờ gây sạt lở đất canh tác của người dân, chỉ trong vòng chưa tròn một tháng nhiều diện tích đất bãi bồi đã biến mất, những hàng cây xoan vài năm tuổi, bãi ngô cũng trôi theo dòng nước sông Hồng.

Khai thác cát gây sạt lở ven sông Hồng.

Có mặt tại đây vào một ngày giữa tháng 9/2017, tiến gần về phía những chiếc tàu đang hút cát, chúng tôi tiếp tục phát hiện những chiếc “vòi rồng” đang thực hiện nhiệm việc hút cát từ lòng sông sâu khoảng từ 7 – 10m lấy cát lên tàu.

Chia sẻ với phóng viên, người dân khu phố Nam Tiến, phường Hồng Châu nói rằng, quanh khu vực khai thác là những bãi bồi đất canh tác bao đời nay của họ. Nếu cứ đà này, một thời gian nữa tàu cát sẽ ngoạm vào các bãi bồi trồng hoa màu ven bờ.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Tất Thường, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Châu – cho biết: “Trên địa bàn phường có khu đất giáp sông Hồng. Hiện nay khu đất này đang bị sạt lở rất nghiêm trọng do các tàu công suất lớn thường xuyên áp vào gần bờ để hút cát. Thời gian hoạt động cả ngày lẫn đêm, khiến nhân dân rất bất bình. Nếu cứ đà khai thác này, tới đây dọc bờ đê này sẽ bị nước nhấn chìm hết”.

Điều đáng nói là khi chúng tôi có mặt những tàu hút cát đều ở rất xa bờ, những gì đang diễn ra được người dân cho biết tàu hút cát trái phép vào ban đêm chính là “hung thủ” gây ra sạt lở bờ sông Hồng?

Chuyện trước lúc 0 giờ

Với những thông tin có được, nhiều lần khảo sát thực tế gần 02 tháng qua, chúng tôi đã lên kế hoạch trở lại bờ sông Hồng để tìm hiểu rõ vì sao tình trạng sạt lở bờ sông lại diện ra nhanh như vậy, như cán bộ địa phương nói thì gần 20ha đã biến mất trong thời gian gần đây. Và nguyên nhân được cho là khai thác cát trái phép vào ban đêm và khai thác sát bờ sông.

Chiều 21/9, thông tin từ phía người dân cho biết là nhiều ngày qua tối nào cũng có từ 04 đến 05 tàu hút cát sát bờ sông, mỗi đêm hàng trăm mét vuông đất canh tác biến mất, tàu chủ yếu hoạt động về đêm, hôm thì 19h tối, hôm thì 21h, thậm chí 03, 04h sáng mới hút cát.

Những cây xoan nhiều năm tuổi cùng hàng chục ha đất bãi bồi biến mất do khai thác cát.

Ngay lập tức phóng viên có mặt tại Hưng Yên với mục tiêu được chứng kiến và ghi những thước phim về việc khai thác cát này của các chủ tàu và làm rõ nguyên nhân sạt lở. Tuy nhiên, khi đến nơi, dù được sự giúp đỡ của rất nhiều người dân địa phương phường Hồng Châu nhưng qua trao đổi thì để tiếp cận được điểm khai thác cát là không hề đơn giản.

Câu chuyện càng trở nên căng thẳng, gây lo lắng cho nhóm phóng viên khi bà con thông tin là gần đây ở địa bàn xuất hiện một số đối tượng xăm trổ, rất manh động, cứ có người lạ vào khu phố là y như rằng vài phút sau họ xuất hiện. Đã có lần họ đe dọa người dân địa phương. Bà con cho rằng đó là “tai mắt” của những chủ tàu hút cát?

Điều đáng nói nữa là để ra được khu vực tàu hút cát trái phép phải qua các vườn chanh, quất, bãi ngô…, con đường độc đạo ra đó có một hộ dân nuôi rất nhiều chó dữ, người lạ xuất hiện là chó sủa đánh thức cả khu phố. Và khi đó có người nhấc điện thoại lên là tàu cát tắt máy nhổ neo ngay.

Nhóm phóng viên trên đường ra ven sông ghi hình khai thác cát về đêm.

Nhiều phương án được đưa ra, một người dân nói đi đường vòng, những cũng rất nguy hiểm, “… đêm hôm qua đồng thường xuất hiện rắn, rết, không may gặp đúng nhóm đối tượng lạ mặt thì không biết đường nào mà chạy” – một người dân nói với vẻ mặt run sợ.

Vậy là hai con đường có thể dẫn đến nơi tàu khai thác cát trái phép đều ẩn chứa nhiều rủi ro, nhóm phóng viên cũng nhận thấy sự nguy hiểm. Và phương án cuối cùng là cùng lực lượng công an phường đi thực địa. Tuy nhiên khi nhóm phóng viên liên hệ thì lãnh đạo Công an phường Hồng Châu cho biết “… đang ngủ, có việc cứ lên trực ban trình báo, và phải thông qua công an thành phố”.

Đến 21h đêm 21/9, nguồn tin báo rằng đã có 03 tàu hút cát cập bờ soi nhưng chưa hút, và các phương án tiếp cận vẫn chưa tìm được cách an toàn và hiệu quả, nhóm phóng viên tiếp tục cùng bà con bàn đến 0h30 mà không phương án nào được bà con ủng hộ, đến thời điểm này tàu cũng chưa hút cát, nghi đã bị lộ chúng tôi trở về nghỉ. Trước khi về một người dân nói: “Lúc nào họ làm chúng tôi sẽ thông báo tới các anh, nhớ để chuông điện thoại nhé!”.

Trở về nơi nghỉ chưa kịp chợp mắt, lúc 01h5′ sáng, tiếng chuông điện thoại reo, đầu dây bên kia nói: “Hiện có 04 tàu đang hút cát sát bờ, các anh phóng viên ra ngay, một người trong ban bảo vệ dân phố đã tìm lối đi có thể tiếp cận một cách gần nhất nơi các “đối tượng” đang hút cát mà rất an toàn”.

Nhóm phóng viên nhanh chóng mang theo thiết bị lên đường cùng 03 đồng chí bên ban bảo vệ dân phố, sau nhiều đoạn đường ngoằn ngoèo chúng tôi ẩn khuất vào một màn đêm tĩnh lặng giữa bãi bồi heo hút…, phía sau là những ánh mắt đầy niềm tin và hi vọng của bà con khu phố.

Vậy, bên những con đường tối đen như mực sau 01h sáng nhóm phóng viên đã phát hiện và gặp những khó khăn, thách thức gì? www.baovemoitruong.org.vnsẽ trở lại câu chuyện trong kỳ tới: “Bí ẩn từ một đến năm giờ sáng…”

Hoàng Tưởng