Phú Thọ: Công ty Cổ phần Đông Á bị tố gây ô nhiễm môi trường (Bài 2): Trưởng Phòng kỹ thuật “đá thủng lưới nhà” như thế nào?

BVR&MT – Như ở bài trước, tòa soạn Bảo vệ Rừng và Môi trường đã thông tin, từ việc bị người dân tố gây ô nhiễm môi trường, xuất hiện khá nhiều điều khó hiểu xung quanh hoạt động quản lý, sản xuất cũng như chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường của Công ty CP Đông Á.

Để làm rõ thực hư những lời tố của người dân, phóng viên Bảo vệ Rừng và Môi trường đã có buổi làm việc với đại diện Công ty CP Đông Á, là ông Nguyễn Sỹ Trương (Phòng Hành chính) và ông Trần Việt Ba (Trưởng Phòng kỹ thuật) của công ty này.

Trao đổi về những phản ánh của người dân tố công ty đã và đang gây ô nhiễm môi trường, 02 vị đại diện Công ty CP Đông Á cho rằng, có tiếp nhận được thông tin về những lời tố ấy và công ty cũng đã có những buổi làm việc với người dân để lý giải về những thắc mắc băn khoăn của họ về môi trường sống cũng như quá trình hoạt động sản xuất của Công ty CP Đông Á. Trong buổi làm việc, hai ông này cũng khẳng định rằng, Công ty CP Đông Á thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật trong tất cả các hoạt động của mình.

Thế nhưng, liệu đó đã đúng là sự thật?

Trong bài 1, chúng tôi đã thông tin về việc dư luận hoài nghi về việc Công ty CP Đông Á có phải là “thủ phạm” góp phần bức tử môi trường nơi đây như người dân đã tố hay không; nhất là khi đơn vị này có dấu hiệu của việc không thực hiện các cam kết đã được phê duyệt trong báo cáo ĐTM?

Cùng với đó, việc Công ty CP Đông Á thay đổi phương án, các công trình trong Báo cáo ĐTM, đã được sự chấp thuận của UBND tỉnh Phú Thọ hay chưa?. Trong quá trình triển khai đầu tư dự án, việc thực hiện cam kết bảo vệ môi trường của Công ty CP Đông Á có thực sự đảm bảo không? Tất cả đều cần câu trả lời một cách rõ ràng.

Công ty Đông Á (Phú Thọ) bị tố gây ô nhiễm môi trường.
Hệ thống xử lý nước thải mà Công ty CP Đông Á đề xuất xây dựng trong Báo cáo ĐTM được phê duyệt năm 2009, hiện giờ chỉ là bể chứa nước thải tập trung.

Phát ngôn về vấn đề này, ông Trần Việt Ba – Trưởng Phòng Kỹ thuật Công ty CP Đông Á khẳng định, công ty luôn tuân thủ thực hiện theo các cam kết bảo vệ môi trường và không có việc gây ô nhiễm môi trường.

Tại buổi làm việc, trước nghi vấn “Công ty CP Đông Á không tuân thủ điều 02 Quyết định số 3974 ngày 20/11/2009 của UBND tỉnh Phú Thọ (không đầu tư xây dựng các công trình bảo vệ môi trường như hệ thống xử lý nước thải; hệ thống xử lý khí thải lò hơi theo đề xuất trong báo cáo ĐTM được duyệt)?”, ông Ba cho biết: “Các hạng mục công trình bảo vệ môi trường sẽ được xây dựng theo ĐTM đã được duyệt. Hệ thống xử lý nước thải “chắc là có” rồi nhưng do mới sang nhận công tác từ tháng 04/2017 nên trình tự thủ tục hành chính cụ thể tôi chưa nắm được…” (?!).

Ông Trần Việt Ba – Trưởng Phòng Kỹ thuật Công ty CP Đông Á – người đã đưa ra những phát ngôn làm tăng thêm sự nghi ngờ về sự tuân thủ pháp luật trong công tác bảo vệ môi trường của công ty này.

Vậy, ông Trần Việt Ba là ai? Làm công việc gì tại Công ty CP Đông Á? Nếu ông là một trưởng phòng kỹ thuật mà ông không hề biết rằng công ty mình có xây dựng hệ thống xử lý nước thải hay không, liệu có thuyết phục?

Chưa hết, tại báo cáo ĐTM năm 2009, Công ty CP Đông Á đề xuất xây dựng hệ thống xử lý nước thải mới với kết cấu bê tông cốt thép. Thế nhưng, khi được hỏi hiện nay hạng mục này có được xây dựng hay không?”, ông Ba khẳng định: “Công ty CP Đông Á có đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải theo quy định, phía công ty xử lý sơ bộ, sau đó bơm sang Tổng Công ty Giấy Việt Nam để thuê xử lý”.

Theo như câu trả lời của vị đại diện Công ty CP Đông Á thì, hệ thống xử lý nước thải đã được xây dựng theo đúng phương án đề xuất trong Báo cáo ĐTM đã được duyệt năm 2009. Nhưng khi được hỏi, hệ thống ở đâu và gồm những hạng mục gì, ông Ba lại cho rằng: “Đó chỉ là bể chứa nước thải tập trung, chứ không phải hệ thống xử lý. Quá trình xử lý nước thải của công ty ở đây chỉ là xử lý lắng cặn thôi, trường hợp nó là xút hoặc axit thì phía công ty chỉ xử lý đến độ pH đạt ngưỡng theo yêu cầu của Tổng Công ty Giấy Việt Nam. Sau đó, sẽ thuê tổng công ty xử lý để đạt tiêu chuẩn thải ra môi trường”.

Cũng trong quá trình trao đổi, ông Ba đưa ra ý kiến cho rằng: “Báo cáo ĐTM 2009 có nêu rất rõ không có đơn vị nào xử lý”. Bởi theo Báo cáo ĐTM năm 2009 thì nước vệ sinh nhà xưởng, qua bể trung hòa, sau đó để lắng rồi thải ra nguồn tiếp nhận. Tuy nhiên sau đó, ông Ba lại nói: “Lượng nước trong quá trình sản xuất, sẽ được tuần hoàn để tái sử dụng 100%”.

Về vấn đề không xây dựng hệ thống xử lý khí thải lò hơi theo đề xuất, ông Ba cho hay, công ty không có bất cứ lò hơi nào, nguồn hơi được mua lại của Công ty Việt Thắng. Việc công ty không đầu tư xây dựng lò hơi sẽ càng giảm thiểu ô nhiễm khói bụi. Trong quá trình thi công xây dựng, nhận thấy không cần thiết thì mình “bỏ qua”.

Vậy, trong câu chuyện này, liệu vị Trưởng Phòng Kỹ thuật có phân biệt được khái niệm thế nào là “hệ thống xử lý nước thải”, đâu là “quy trình xử lý nước thải” hay không? Liệu rằng, những câu trả lời của vị đại diện này có sự chắc chắn nào hay không? Khi mà lúc thì bảo có đầu tư xây dựng hệ thống nước thải, lúc thì lại nói trong Báo cáo ĐTM năm 2009, không có yêu cầu phải xử lý nước thải?…

Tiếp tục, với những thắc mắc về tính pháp lý của việc thay đổi các hạng mục bảo vệ môi trường theo đề xuất trong báo cáo ĐTM, ông Ba cho rằng: “Chắc là có sự đồng ý của cơ quan chức năng”. Thế nhưng sau đó, vị đại diện này lại xin khất – sẽ báo cáo lại lãnh đạo và trả lời sau (!?).

Tại điểm m, khoản 1, Điều 9, nghị định 155/2016/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường: Vi phạm các quy định về thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường và dịch vụ tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, phạt tiền từ 120.000.000 đồng đến 140.000.000 đồng đối với hành vi không xây lắp công trình bảo vệ môi trường theo quy định.

Trong báo cáo kết quả thực hiện các công trình, biện pháp bảo vệ môi trường giai đoạn vận hành của dự án đầu tư mở rộng sản xuất xút – clo, do ông Nguyễn Đức Trọng – Giám đốc Công ty CP Đông Á ký. Trong đó, có lý giải: “Do diện tích mặt bằng của công ty hạn hẹp, nội dung báo cáo ĐTM do cơ quan tư vấn chưa bám sát vào dự án nên đã đưa ra phương án xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại công ty. Mặt khác, để đầu tư hệ thống xử lý nước thải hoàn chỉnh theo ĐTM, sẽ rất tốn kém, vì vậy công ty đã thay đổi nội dung xử lý nước thải theo báo cáo ĐTM…

Đến đây thì câu chuyện thực sự được vỡ lẽ, vì chính ông Ba, ông Trương và bản báo cáo của công ty này thừa nhận rằng đã không xây dựng hệ thống xử lý nước thải hoàn chỉnh theo cam kết, mà chuyển sang đi thuê đơn vị khác xử lý.

Trong các hạng mục được xây dựng tại báo cáo ĐTM được phê duyệt năm 2009, Công ty CP Đông Á đã đề xuất phương án xây dựng hệ thống xử lý nước thải với kết cấu bê tông cốt thép, nhưng đến thời điểm này, khi được hỏi ông trưởng phòng kỹ thuật công ty này không hề biết chắc chắn là nó có hay không (?).

Vậy, là một trưởng phòng kỹ thuật, tại sao ông Trần Việt Ba lại lúng túng khi trả lời, và trả lời không thuyết phục khi hỏi về công tác bảo vệ môi trường đúng chuyên môn của mình? Và việc thay đổi nội dung trong ĐTM đã được phê duyệt, Công ty CP Đông Á đã báo cáo và được cơ quan chức năng tỉnh Phú Thọ chấp nhận hay chưa? Những thắc mắc này của chúng tôi ngoài sự ấp úng, vòng vo ra thì hai ông Sỹ Trương và Việt Ba không trả lời được, cũng không cung cấp được bất kỳ văn bản nào để lý giải?

Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015:
Điều 16. Trách nhiệm của chủ dự án sau khi báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt:
Khoản 7: Báo cáo bằng văn bản và chỉ được thực hiện những thay đổi liên quan đến phạm vi, quy mô, công suất, công nghệ sản xuất, các công trình, biện pháp bảo vệ môi trường của dự án sau khi có ý kiến chấp thuận của cơ quan phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Vậy đằng sau câu chuyện này có uẩn khúc gì hay không? Và với những câu trả lời “đá thủng lưới nhà”, ông Trần Việt Ba có đúng là Trưởng Phòng Kỹ thuật của công ty này hay không? Công tác bảo vệ môi trường theo những quy định pháp luật được công ty này thực hiện như thế nào?

Chúng tôi sẽ tiếp tục đề cập đến những hành động có dấu hiệu khuất tất của Công ty CP Đông Á ở bài 3: Tại sao Công ty CP Đông Á nhất quyết “đòi làm việc” với phóng viên ở quán cà phê và…?

Thiên Thảo – Thái Tuấn