(Phú Thọ): Công ty Cổ phần Đông Á bị tố gây ô nhiễm môi trường (Bài 1): “lộ” ra nhiều điều khó hiểu?

BVR&MT – Người dân thì cực lực lên án và tố cáo rằng công ty đang “bức tử” môi trường, công ty thì cố gắng giải thích rằng những nghi vấn đó là do các công ty khác gây ra. Câu chuyện càng khiến dư luận quan tâm hơn khi xuất hiện 02 bản chỉnh sửa phê duyệt đánh giá tác động môi trường (ĐTM) có những điểm khập khiễng nhau đến khó hiểu…?

Bị dân tố…

Tòa soạn Bảo vệ Rừng và Môi trường nhận được phản ánh của người dân ở khu 09, Thị trấn Phong Châu, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ phản ánh rằng, trong quá trình hoạt động, sản xuất, Công ty cổ phần Đông Á đã và đang từng ngày gây ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng trầm trọng đến môi trường sống của người dân.

Cụ thể, anh H (người dân ở khu 09, Thị trấn Phong Châu) cho biết: “Từ 18h30 tối cho đến 4h sáng hàng ngày, là lúc lò hơi của các nhà máy ở đây hoạt động. Buổi sáng, họ đốt bằng vỏ cây, mùn cưa, nhưng ban đêm, họ đốt bằng giẻ vụn, nhựa và vô vàn các phế thải khác. Người dân chúng tôi không chịu nổi mùi khét lẹt, nhiều lần, giữa đêm đã tập trung mọi người lại để ngăn các xe chở phế liệu”.

Khi được hỏi những nhà máy ở đây nghĩa là những nhà máy nào, anh H nói những nhà máy sau: Công ty Cổ phần Đông Á (Công ty CP Đông Á ), Công ty Việt Thắng (Công ty TNHH Việt Thắng), Nhà máy Giấy Phong Châu (Công ty CP Sản xuất Thương mại Giấy Phong Châu).

Công ty CP Đông Á đang gặp phải sự phản ánh khiếu tố của người dân cho rằng Công ty này gây ô nhiễm môi trường, gián tiếp bức tử môi trường đời sống dân sinh. – Ảnh Xuân Thời.

Đối với Công ty CP Đông Á, chị L (người dân sống ngay cạnh công ty) chia sẻ: “Cách đây khoảng 05 đến 06 năm, cứ vào ngày mưa lớn là 06 hộ dân phía dưới đường lớn chúng tôi đều bị ngập lụt. Trước đây không hề có chuyện này, nhưng không hiểu sao, mấy năm gần đây lại có tình trạng đó. Vào ngày mưa lớn hồi tháng 10 vừa qua, mấy nhà chúng tôi bị ngập đến hơn đầu người. Trước đây, mương dẫn nước thải sinh hoạt của các gia đình chúng tôi đều được khơi thông, nhưng hiện nay, đường mương dẫn nước thải lại nằm trong địa phận của Công ty CP Đông Á. Cũng từ ngày đó, cứ mưa lớn là lại ngập nặng. Đồ đạc hư hỏng, giếng cũng không sử dụng được, cá trong ao chết hết, gia đình mất trắng hơn 02 tạ lúa…”

Một số người dân ở đây cũng cho biết, hiện tại, các cây ăn quả ở khu vực khu 09 đều rất khó cho thu hoạch. Bởi cứ ra hoa là hoa lại thối, cây cối úa vàng, bụi bặm bám đầy nên không sống được. Trong khu vực này, có hàng chục biển “bán nhà” giăng đầy trên các con đường.

Cũng trong phản ánh của mình, người dân bày tỏ rằng: không khí xung quanh địa bàn Thị trấn Phong Châu (Phù Ninh, Phú Thọ) nồng nặc mùi hóa chất, con người thì khó sống, nhiều nhà dân không chịu được đã phải treo biển bán nhà để tránh sự ô nhiễm này. Chưa hết, người dân khu 09 cũng kể rằng, cách đây khoảng 03 năm, vào ngày 18/09/2014, Công ty CP Đông Á đã xảy ra sự cố rò rỉ khí Clo. Lượng khí độc này tràn vào các nhà dân trong khu 09, gây ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe của người dân, nhất là trẻ nhỏ và người già. Công ty CP Đông Á buộc phải xin lỗi và gửi quà tới những cháu nhỏ bị ảnh hưởng.

Bản ĐTM được phê duyệt năm 2009 và bản được phê duyệt năm 2016 có nhiều những điều khó hiểu?

Và sự khó hiểu trong 02 bản ĐTM…?

Để xác minh làm rõ những nội dung được người dân phản ánh, phóng viên Bảo vệ Rừng và Môi trường đã về Thị trấn Phong Châu (Phù Ninh, Phú Thọ) trực tiếp gặp người dân cũng như liên hệ làm việc với Công ty CP Đông Á để làm rõ những nội dung này.

Theo tìm hiểu được biết, Công ty CP Đông Á hoạt động từ năm 2003, loại hình sản xuất, kinh doanh chính là sản xuất hóa chất: Xút, Javen, axit HCl với công suất sản xuất hàng nghìn tấn/ năm.

Ngày 20/11/2009, UBND tỉnh Phú Thọ đã có Quyết định số 3974/QĐ-UBND về việc Phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với dự án “Đầu tư mở rộng sản xuất Xút – Clo” tại Thị trấn Phong Châu, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ của Công ty CP Đông Á.

Sau đó, đến ngày 08/07/2016 UBND tỉnh Phú Thọ có Quyết định số 654/QĐ-UBND phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án đầu tư chuyển đổi công nghệ theo công nghệ màng trao đổi ion, công suất 9000 tấn/năm.

Được biết, bản ĐTM lần này là phê duyệt cho việc nâng cấp công suất và chuyển đổi công nghệ; dựa trên các căn cứ từ báo cáo ĐTM năm 2009 kể trên. Cụ thể, tại mục 1.3.3.7 nêu rõ rắng: trong quá trình hoạt động sản xuất, công ty đã tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, đã cam kết theo nội dung yêu cầu của ĐTM năm 2009. Trong đó nói rằng công ty đã xây lắp và vận hành thử nghiệm các công trình xử lý môi trường…

Và từ đây, những điều khó hiểu cần được làm rõ tại Công ty CP Đông Á mới được “lộ mặt”?

Theo đó, tại bản ĐTM năm 2009 có nói rõ, Công ty CP Đông Á sẽ đầu tư xậy dựng hệ thống xử lý nước thải cho dự án này. Nhưng trong bản ĐTM được phê duyệt năm 2016 lại nói rằng, việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải sẽ không được đầu tư nữa mà chuyển sang hình thức đi thuê một đơn vị khác thực hiện. Điều này dư luận đặt câu hỏi rằng, từ năm 2009 đến trước tháng 07 năm 2016 Công ty CP Đông Á đã xử lý nước thải của mình bằng cách nào?

Điều khó hiểu thứ hai, vào ngày 14/11/2014 đoàn kiểm tra liên ngành của Sở TN&MT tỉnh Phú Thọ cũng đã chỉ ra rằng Công ty CP Đông Á đã có những điều chỉnh trong nội dung được phê duyệt trong bản ĐTM năm 2009. Đến đây, dư luận tiếp tục đặt câu hỏi rằng, những thay đổi này Công ty CP Đông Á có báo cáo UBND tỉnh Phú Thọ và được tỉnh này đồng ý hay chưa?

Theo khoản 07 điều 16 nghị định 18/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá tác động môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường thì “Chủ dự án phải báo cáo bằng văn bản và chỉ được thực hiện những thay đổi liên quan đến phạm vi, quy mô, công suất, công nghệ sản xuất, các công trình, biện pháp bảo vệ môi trường của dự án sau khi có ý kiến chấp thuận của cơ quan phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường”.

Thứ ba, cũng tại kết luận này, đoàn kiểm tra cũng đề nghị Công ty CP Đông Á xem xét lại hệ thống xử lý nước thải vì nước được mua từ Công ty Giấy là 250m3 trong khi hệ thống thu gom của Công ty chỉ có 200m3. Đồng thời, cũng yêu cầu Công ty làm rõ việc công ty thay đổi biện pháp xử lý nước thải, không sử dụng lò hơi và nguồn gốc của lò hơi cung cấp.

Trở lại với nội dung trước đó, Công ty CP Đông Á đang bị người dân trên địa bàn tố là gây ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng đến đời sống dân sinh. Tuy nhiên, vào ngày 14/11 vừa qua, trả lời phóng viên, một số người dân cho rằng khi bị báo chí “sờ gáy”, mấy ngày nay Công ty CP Đông Á đã cho dọn dẹp một số “hiện trường” và lén lút một số hoạt động vào ban đêm?

Nhằm khách quan thông tin và phản ánh sự thật, nhóm phóng viên đã quyết định “cùng ăn, cùng ở” cả ngày lẫn đêm với người dân khu 09 để có thể “mục sở thị” những điều người dân nói. Vậy, thực hư câu chuyện ô nhiễm môi trường ở Thị trấn Phong Châu là có thật hay không? Công ty CP Đông Á có phải là “thủ phạm” góp phần bức tử môi trường nơi đây như lời người dân tố hay không? Đặc biệt, đằng sau bản ĐTM năm 2009 với bản ĐTM năm 2016 còn có những bí mật gì, sự thật ra sao? Những người đang trực tiếp làm việc tại Công ty CP Đông Á nói gì về những bí mật này?

Mời bạn đọc đón đọc bài 2: Trưởng phòng Kỹ thuật đã “đá thủng lưới nhà” như thế nào?

Thiên Thảo – Thái Tuấn