Na Mao (Đại Từ – Thái Nguyên) – (Kỳ 1): Người dân hoang mang do sự cố tràn bùn thải mỏ than

BVR&MT – Tòa soạn Bảo vệ Rừng và Môi trường nhận được thông tin phản ánh của người dân xã Na Mao (huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên) liên quan tới vụ việc tràn bùn thải mỏ than của Công ty Cổ phần Yên Phước từ ngày 20 đến 27/7/2018 gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất của bà con. Tính đến nay, mặc dù đã gần 03 tháng trôi qua kể từ thời điểm xảy ra sự cố nhưng doanh nghiệp này vẫn chưa có bất cứ động thái nào hỗ trợ, xử lý hay đền bù thiệt hại khiến cuộc sống của người dân vô cùng khó khăn, chính quyền địa phương cũng tỏ ra bức xúc.

[Video clip: Sự cố tràn bùn thải mỏ than tại xã Na Mao – huyện Đại Từ – Thái Nguyên/ Nguồn: Người dân cung cấp]

Hàng trăm mét khối bùn thải ập xuống, dân trở tay không kịp

Trao đổi với phóng viên, gia đình anh Nịnh Văn Biên – chị Mã Thị Thủy (dân tộc Sán Chí, xóm Cây Thổ, xã Na Mao) một trong những hộ nghèo và chịu thiệt hại nặng nề nhất cho biết: “Bùn thải từ mỏ than của Công ty CP Yên Phước như một cơn lũ quét kinh hoàng tràn lấp hết diện tích lúa đang trổ đòng của gia đình chúng tôi. Bây giờ đất đai không thể canh tác, vụ lúa coi như mất trắng, phía công ty cũng chẳng đền bù, đời sống của chúng tôi vô cùng khó khăn, không biết trông chờ vào đâu nữa!”.

Bùn thải từ sự cố vỡ đập của Công ty CP Yên Phước tràn lấp hết diện tích lúa đang trổ của người dân.

Cùng chung cảnh ngộ với gia đình anh Biên, chị Thủy còn có hàng chục hộ dân tại 02 xóm Cây Thổ và Ao Sen. Nhà ít thì bị bùn lấp một phần ruộng, nhà nhiều thì bị vùi lấp toàn bộ. Diện tích lúa đang thời kỳ trổ đòng coi như mất trắng, bà con đang vô cùng lo lắng cho vụ giáp hạt sắp tới khi không biết đến bao giờ mới đất đai mới canh tác được.

“Hai ngôi mộ của gia đình tôi cũng bị bùn thải vùi lấp, chúng tôi vô cùng bức xúc về việc này. Đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc để đòi lại quyền lợi cho chúng tôi”, anh Nịnh Văn Phòng (xóm Cây Thổ) tỏ ra vô cùng bức xúc.

Hàng chục hộ dân bị ảnh hưởng đều đang phải trải qua tâm lý hoang mang cực độ vì lo sợ những vụ tràn bùn thải tiếp theo.

Trở lại với diễn biến vụ việc, theo thông tin phóng viên tìm hiểu ban đầu, khoảng thời gian từ ngày 20 đến 27/7/2018, do ảnh hưởng từ mưa lớn kéo dài, trên địa bàn xã Na Mao (huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên) đã xảy ra liên tiếp 02 vụ tràn bùn thải tại khu vực khai thác than của Công ty Cổ phần Yên Phước khiến hàng trăm mét khối bùn thải xối theo nước tràn ra ngoài môi trường, xả trực tiếp xuống hàng chục hộ dân, gây thiệt hại nghiêm trọng đến diện tích đất sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Rất may chưa có thiệt hại về người.

Ông Triệu Văn Nguyên, Bí thư xóm Cây Thổ đang chỉ cho phóng viên hiện trường vụ tràn bùn thải.

Nhớ lại vụ việc kinh hoàng, ông Triệu Văn Nguyên, Bí thư xóm Cây Thổ chia sẻ: “Khi đó bùn thải đen ngòm kèm theo hàng trăm mét khối nước ầm ầm từ trên núi tràn xuống tứ phía. Dân chúng tôi trở tay không kịp, chỉ biết sững sờ nhìn theo dòng chảy cuốn phăng mọi thứ. Bùn thải tràn qua nhà dân từ trên cao, sau đó tràn xuống diện tích chè, lúa và hoa màu của người dân. Chảy đến đâu là vùi lấp đến đó. May mà không có người bị cuốn đi”.

Ông Trần Văn Bắc, nhà cư trú ngay dưới chân núi khu vực tràn bùn thải cho biết, hôm đó dòng bùn thải cắt ngang qua ngập lên tới tận thềm nhà. Ao cá của gia đình ông bị bùn thải tràn xuống khiến cá chết, nước chuyển màu đen đục.

Gia đình ông Trần Văn Bắc cư trú ngay dưới chân núi nơi khu vực xảy ra sự cố. Bùn thải tràn qua nhà và tràn vào ao cá gia đình kéo theo một lượng cát bùn lớn.

“Lúc ấy chỉ cần dòng thác bùn đi chệch một chút vào nhà thì không biết tính mạng của chúng tôi sẽ ra sao?”, ông Bắc bàng hoàng.

Theo thống kê ban đầu diện tích đất canh tác của người dân bị ảnh hưởng lên tới gần 5 ha, thiệt hại về vật chất chưa thể kiểm kê đầy đủ. Người dân thì luôn phải sống trong tâm lý hoang mang, lo sợ vì không biết lúc nào sẽ phải đối mặt với “cơn lũ” bùn thải một lần nữa.

“Từ ngày Công ty Yên Phước khai thác than ở đây, dân chúng tôi lúc nào cũng lo âu, sợ sệt, chỉ sợ đang đêm ngủ hoặc lúc không đề phòng là gặp tai họa bùn thải. Làm việc hay sinh hoạt đều thấp thỏm, không tài nào tập trung được”, chị Ma Thị Thủy tỏ ra vô cùng hoang mang.

Diện tích lúa bị ảnh hưởng từ sự cố tràn bùn thải của gia đình chị Ma Thị Thủy.

Doanh nghiệp “phớt lờ” chỉ đạo?

Theo thông tin sơ bộ, cách đây 2 năm Công ty Cổ phần Yên Phước (có trụ sở tại: xóm Nhất Trí, xã Yên Lãng, huyện Đại Từ; Giấy phép kinh doanh số: 4601112001 – ngày cấp: 17/09/2012) được cấp phép khai thác mỏ than trên địa bàn xã Na Mao, huyện Đại Từ.

Mặc dù vậy, kể từ khi đi vào hoạt động đơn vị này đã vướng vào không ít điều tiếng từ dư luận liên quan tới một loạt các vấn đề như: Chưa có Đánh giá tác động môi trường? Chưa hoàn thiện các công trình bảo vệ môi trường theo thiết kế? “Lạnh nhạt” với công tác cộng đồng tại địa phương?…

Diện tích lúa của bà con bị bùn thải vùi lập hiện tại không thể canh tác được.

Tuy nhiên, điều đáng nói là đã gần 3 tháng trôi qua kể từ thời điểm xảy ra vụ việc tràn bùn thải nhưng phía Công ty Cổ phần Yên Phước vẫn chưa có bất cứ một động thái hỗ trợ, xử lý hay đền bù thiệt hại nào cho người dân khiến cuộc sống và sinh hoạt của họ trở nên vô cùng bấp bênh.

Ở một diễn biến khác, theo người dân cho biết, thời điểm xảy ra sự cố, phía công ty có cử ông Ngụy Quang Thuyên – Phó Giám đốc xuống địa bàn nhưng vị này tỏ ra khá thờ ơ khi tiếp xúc với người dân.

“Chúng tôi vô cùng bức xúc về cách hành xử của Công ty Cổ phần Yên Phước. Mặc dù chính họ đã ký biên bản thừa nhận trách nhiệm liên quan đến vụ tràn bùn thải nghiêm trọng nhưng cho đến nay họ vẫn dửng dưng với những thiệt hại của người dân”, một cán bộ xã Na Mao cho hay.

Biên bản thống nhất mức độ, giá trị đền bù thiệt hại tài sản cho các hộ dân có đất bị ảnh hưởng bởi bãi thải công ty cổ phần Yên Phước

Tại “Biên bản thống nhất mức độ, giá trị đền bù thiệt hại tài sản cho các hộ dân có đất bị ảnh hưởng bởi bãi thải công ty cổ phần Yên Phước” lập ngày 04/09/2018 có ghi rõ: “Trước ngày 30/10/2018, nếu công ty chưa khắc phục xong, hoặc khắc phục xong rồi nhưng sau này tiếp tục gây bồi lấp làm ảnh hưởng đến đất đai, tài sản cho nhân dân thì Công ty phải có trách nhiệm bồi thường tiếp cho nhân dân”.

Tuy nhiên, đối với trách nhiệm khắc phục hậu quả vụ việc tràn bùn thải của công ty cổ phần Yên Phước, ông Nguyễn Văn Hồng – Chủ tịch UBND xã Na Mao khẳng định: “Mặc dù đã sắp hết thời điểm ghi rõ trong biên bản (tức ngày 30/10) nhưng phía công ty vẫn chưa có bất kỳ động thái khắc phục nào. Chúng tôi và người dân rất bức xúc về vấn đề này”.

Về phía UBND huyện Đại Từ, sau gần 3 tháng kể từ ngày xảy ra sự cố, mới đây cơ quan này cũng đã ra Công văn số 1349/UBND-TNMT ngày 05/10/2018, về việc “Khắc phục thiệt hại về hoa màu, đất đai do mưa và hoạt động xả thải của công ty Cổ phần Yên Phước”.

Công văn số 1349/UBND-TNMT về việc “Khắc phục thiệt hại về hoa màu, đất đai do mưa và hoạt động xả thải của công ty Cổ phần Yên Phước” được UBND huyện Đại Từ ban hành sau sự cố gần 3 tháng.

Điều đáng nói là việc các cơ quan chức năng vào cuộc “muộn màng” đã dẫn đến hệ quả là người dân đang phải “gồng mình” gánh chịu hậu quả nặng nề từ sự cố gây ra mỗi ngày.

Được biết Na Mao là một trong 03 xã nghèo nhất nằm trong diện 135 của huyện Đại Từ nói riêng và tỉnh Thái Nguyên nói chung, với hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc ít người, đời sống rất khó khăn, rất dễ bị tổn thương bởi thiên tai, địch họa. Đối với vụ việc tràn bùn thải vừa qua bà con đã phải chịu “cú sốc” lớn gây tâm lý hoang mang và đang rất cần sự đồng cảm cũng như quan tâm, chia sẻ của các cơ quan chức năng.

Vậy nhưng, tính tới thời điểm khi phóng viên thực hiện nội dung này, người dân vẫn đang từng ngày “mòn mỏi” chờ đợi những động thái tích cực từ các bên liên quan để sớm ổn định cuộc sống. Liệu những hy vọng chính đáng này có trở nên vô vọng?

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc trong bài viết tiếp theo.

Đức Long – Hậu Thạch